KOLEKSİYON POLİTİKASI

Endüstriyel Tasarım Sanal Müzesi (ETSM) Koleksiyon Politikası
I. Endüstriyel Tasarım Sanal Müzesi (ETSM) Tanım
II. Koleksiyon Tanımı
III. Kapsam
IV. Bölümler
V. Koleksiyon malzemeleri
VI. Koleksiyona ürün kabul ölçütleri
VII. Koleksiyona ürün kabul şartları
VIII. Edinme
IX. Bağış
X. Ödünç alma
XI. Ödünç verme

I. Endüstriyel Tasarım Sanal Müzesi (ETSM)Tanım
Endüstriyel Tasarım Sanal Müzesi (ETSM), Mart 2012’de, orta vadede kurulması hedeflenen müzeye bir hazırlık niteliğinde, internet üzerinden ziyaret edilecek sanal bir müze platformu olarak tasarlanmıştır.
1. ETSM’nin misyonu:
Türkiye’deki endüstriyel tasarım ve diğer ürün tasarımlarıyla ilgili nesne, belge ve diğer malzemeleri bir koleksiyon politikası kapsamında toplamak ve paylaşmak.
2. ETSM’nin vizyonu:
Uluslararası pazarlarda Türkiye tasarımının meşruiyetini desteklemek ve İstanbul’un bir tasarım merkezi olarak bilinirliğini güçlendirmek.
3. ETSM’nin amaçları:
– Geçmişten günümüze, Türkiye’deki endüstriyel tasarım alanında üretilmiş bilgileri düzenli ve örgütlü halde erişime açmak.
– Türkiye’nin ürün tasarımı belleğinin araştırılması, belgelenmesi ve toplanması için bir zemin oluşturmak.
– Endüstriyel tasarım mesleği ve üretimini toplumun farklı kesimlerine tanıtmak.
– Tasarım alanının bireysel ve kurumsal aktörlerine profesyonel belleklerini oluşturmak için yardımcı olmak için yol göstermek.
4. ETSM’nin hedefleri:
– Türkiye endüstriyel tasarım alanındaki tüm paydaşlar için ortak bir platform olmak.
– Türkiye endüstriyel tasarım alanındaki ürün, hizmet ve gelişmeleri küresel ölçekte tanıtmak.
– Türkiye’de bir tasarım kimliği oluşturma yolunda, mevcut verileri bütünsel olarak sunacak bir merkez olmak.
– Gerçek, fiziksel koleksiyonlu ve mekânlı bir müze kurulmasına yönelik müzeolojik bir rapor yayınlamak.

II. Koleksiyon Tanımı
Endüstriyel Tasarım Sanal Müzesi (ETSM) koleksiyonu, Türkiye endüstriyel tasarım alanına dair üretilmiş çeşitli malzemelerden oluşmaktadır. ETSM, özünde bir belgeleme ve arşiv çalışmasıdır. Konuyla ilgili dağınık halde bulunan nesneleri tespit etme, belgeleme, kayıt altına alma; bunlarla ilgili diğer bilgi ve belgeleri bir araya toplama ve sunma işlemi esnasında müze kuruluş aşamalarında uygulanan bilimsel yollar takip edilmektedir.

III. Kapsam
ETSM koleksiyonunda, Türkiye’deki endüstriyel tasarım ve diğer ürün tasarımlarıyla ilgili madde V’te belirtilen malzemeler yer almaktadır.

IV. Bölümler
ETSM koleksiyonunun yapısı 5 bölüm üzerine kuruludur:
1. Ürün
2. Sektörler – Firmalar
3. Eğitim kurumları
4. Tasarımcılar – Tasarım Ofisleri
5. Kavramsal Projeler

Yukarıda sıralanan bölümler ve açıklamaları şöyledir:
1. Ürün: Tekil ürünler, anonim ürünler vb. ürünler bu kategoride değerlendirilmektedir.
2. Sektörler – Firmalar: Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu’nun (ETMK) sergi ve yarışmaları kapsamında tanımladığı ve oluşturduğu sektörel sınıflar şu şekildedir:
– Ambalaj: Malların taşınması, korunması ve tüketiciye sunumu ile ilgili kullanılan her türlü ambalajın kendisi ve grafiği. Ambalaj üzerindeki grafik tasarımı, ürünün vazgeçilmez parçası ise ürünle beraber değerlendirilir. Fakat Sadece etiket tasarımından ibaret olan ambalajlar kapsam dışıdır.
– Aydınlatma: İç ve dış mekân aydınlatmaları, el lambaları vb.
– Elektrikli ev cihazları: Evde pişirme, yiyecek soğutma ve temizlik amaçlı kullanılan elektrikli alet ve cihazlar; beyaz eşya ve elektrikli ev aletleri vb.
– Elektronik ürünler: Elektronik tüketici ürünleri; görsel işitsel cihazlar, bilgisayarlar ve yardımcı donanımlar, iletişim cihazları vb.
– Ev mobilyası: Ev mobilyaları ve ev mobilyası aksesuarları
– Ev ve ofis gereçleri ve aksesuarları: Temizleme, pişirme ve sofra gereçleri, kırtasiye ve ofis gereçleri vb.
– Kamusal ve ticari ürünler: Kentsel donatı öğeleri (aydınlatma hariç), teşhir ve satış donanımı.
– Ofis mobilyası: Ofis Mobilyaları ve ofis mobilyası aksesuarları
– Spor, hobi, oyun ve kişisel ürünler: Spor, hobi, oyun ya da kişisel bakım amaçlı etkinliklerde kullanılan gereçler ve kişisel ürünler; spor alet ve gereçleri, kişisel bakım ürünleri, müzik aletleri, oyunlar, oyuncaklar, bebek ürünleri, fonksiyonel ayakkabı, inovatif mücevher ve moda aksesuarları vb.
– Tıbbi cihazlar ve gereçler: Hastane ve laboratuvar gereçleri, rehabilitasyon, hasta bakımı ve tıbbi müdahale gereçleri, protezler
– Ulaşım ve taşıma araçları: Kara, demiryolu ve deniz araçlarının iç ve dış tasarımı ve aksesuarları
– Yapı gereçleri: Yapıların iç ve dış donatımında kullanılan gereçler; sıhhi seramik, sıhhi armatür, ısıtıcı ve soğutucular, elektrik donanımları ve ilgili hırdavat
– Yatırım ürünleri: Profesyonel amaçlı kullanılan cihazlar; endüstriyel makineler, tarım makineleri, inşaat araçları, el aletleri
3. Eğitim kurumları: Eğitim kurumlarının firmalara yaptığı ve seri üretilmiş ürünler bu bölümde değerlendirilir.
4. Tasarımcılar – Tasarım Ofisleri: Tasarımcı ve tasarım ofislerinin tasarladığı ürünler bu bölümde değerlendirilir.
5. Kavramsal Projeler: Gelecek için endüstriye yön gösterecek yaratıcı fikirlerin öne çıktığı, üretim için programa alınmamış tasarım projeleri bu bölümde değerlendirilir.
V. Koleksiyon malzemeleri
ETSM koleksiyon malzemesinin temelini ürünün kendisi oluşturmakla beraber ürünlere dair belgeler de koleksiyon malzemesi olarak değerlendirilir. Buna göre, koleksiyon malzemesi sınıflandırması şu şekildedir:

1. Ürün: Orijinali (kendisi), eskiz, çizim, maket, modelleme, prototip, taklitleri, ürünlerin transformasyonu (ilk tasarım ve gelişimi), ürünün rakibi ve muadilleri, yan ürünleri / beraber kullanılan ürünleri vb.
2. Görsel malzeme: Fotoğraf, video, film, 3D model video, belgesel, reklam filmleri, Türk sinemasından görüntüler, üretim yönteminin filmi vb.
3. Basılı malzeme: Kitap, dergi, tez, gazete, broşür, katalog, ürün reklamları, sözleşme, patent belgesi, makaleler vb.
4. Tasarımcıya dair belge: Kişisel belgeler, biyografiler, portfolyolar, el yazısıyla olan belgeler / notlar, ürüne ilişkin verdiği röportajlar, ürün hikayeleri, ses kayıtları vb.
5. Diğer: Ödüller, tüketici yorumları, yerli malı haftaları, ürünü kullananların anıları, ürünün yanlış ya da farklı kullanıma ilişkin bilgi, tasarımcı-okul-kurum portreleri, başka ülkelerdeki benzer tasarımlar, endüstri ürünleri tasarımı bölümlerin manifestoları, kurumların arşiv malzemeleri, İzmir fuarı vs. belgeleri, Osmanlı dönemi gazetelerinden eski mobilya ilanları vb.
Bu sınıflandırma içinde yer alan fakat koleksiyon malzemesi olarak kabul edilemeyecek durumdaki ürüne dair kimi belgeler, ETSM Arşivi kapsamında değerlendirilmektedir.
VI. Koleksiyona ürün kabul ölçütleri
ETSM koleksiyonunda yer alacak ürünler, ETMK’nın bizzat düzenlediği ya da içinde bulunduğu organizasyonların ürün kabul ölçütleri bağlamında değerlendirilmektedir. Buna göre, koleksiyon malzemesi edinmede temel ölçütler şöyle sıralanabilir:
1. T.C. vatandaşı tasarımcılar tarafından tasarlanan ürünler,
2. Türkiye’de ikâmet eden tasarımcılar ya da Türkiye’de ticaret odasına kayıtlı tasarım şirketleri tarafından tasarlanan ürünler,
3. Türk Ticaret Kanunu’na ya da Borçlar Kanunu’na göre kurulmuş şirketler tarafından üretilen ürünler,
4. Markası Türk Ticaret Kanunu’na ya da Borçlar Kanunu’na göre kurulmuş şirketler tarafından tescil ettirilmiş ürünler.

Yukarıda sıralanan ölçütlerden en az birini kapsayan ürün koleksiyona kabul edilir.
Koleksiyona kabul edilecek ürünlerin değerlendirilmesinde şu ölçütler göz önünde bulundurulur:
1. Yenilik ve farklılık: Tasarımıyla rakiplerinden farklılaşma özellikleri: Tasarımın öncelikle özgün olması, ayrıca rakiplerinden farklılaşmasını sağlayan tasarım özellikleri içermesi
2. İşlevsellik ve kullanım kolaylığı: Tasarımın temel işlevini sorunsuz ve doğru bir biçimde yerine getirmesi, karşılamayı hedeflediği ihtiyaca uygunluğu ve ne ölçüde cevap verebildiği, işlevsel özelliklerin açıkça anlaşılması ve kolay kullanılabilmesi, fiziksel ve psikolojik olarak konforlu olması
3. Dürüstlük ve içtenlik: Vaadettiği işlevi ve performansı gerçekleştirmesi; görsel dil ve formun, ürünün işlevini ve niteliklerini kullanıcıyı yanıltmadan doğru şekilde yansıtması
4. Estetik katkı: Estetik özelliklerin ürünü ne derece desteklediği ve geliştirdiği: Görsel bütünlük taşıması, estetik niteliklerini farklı durumlarda (açık-kapalı, arkadan-yandan, statik-dinamik) koruyabilmesi, çekici ve cazip bir görsel etki yaratması
5. Sağlık ve güvenlik: Kullanıcının sağlığına zarar vermemesi, kazalara karşı önlemli olması, sağlık ve güvenlikle ilgili standartlara uyması
6. Ekonomi: Kullanıcısına sağladığı fayda ve değer bazında fiyatının ve kullanım ömrünün uygun olması; ekonomik ve verimli kullanım sağlaması, az enerji tüketmesi.
7. Üretim için tasarım kalitesi: Kaliteli bir üretim için uygun tasarım detaylarının geliştirilmiş olması
8. Sürdürülebilirlik: Kullanım ömrü, harcadığı enerji, doğal kaynakları dengeli kullanma, üretim – kullanım – yokolma süreçlerinde yarattığı atık ve yeniden kullanılabilirlik gibi faktörlerin duyarlılıkla ele alınmış olması. Ürünün çevreye olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi için gerekli önlemlerin alınmış olması.
9. Yenilikçilik (inovasyon)
– Yeni teknoloji, malzeme veya buluşları üstün tasarım becerisiyle kullanması.
– Kullanıcısının yaşamına radikal ve olumlu bir yenilik getirmesi
– Yeni bir problem tesbiti yaparak bu probleme iyi bir çözüm getirmesi
– Varolan bir probleme farklı bir çözüm getirmesi
– Yeni kullanım biçimleri, yeni malzeme veya yeni formlarla geleceğe dönük yeni bir yön göstermesi.
– Yeni üretim biçimleri önermesi
– Yeni satış ve dağıtım biçimleri önermesi
– Daha önce keşfedilmemiş bir alana yönelik tasarım yapılması

10. Kullanıcıya duyarlılık
– Kullanıcıya duygusal bağ kurma ortamını sağlayabilmesi, kullanmaktan keyif duyulması, sağladığı etkileşimle işlevselliği ve kullanışlılığı zenginleştirmesi
– Kullanıcının karşılaştığı problemlere üst düzeyde çözüm bulması
– Kullanım sırasında bakım, iyileştirme ve geliştirme (yeni işlevler ekleme) konularında yeni ve üstün özellikler getirmesi
– Kullanıcıyı özgür, etkin, üretken ve güçlü kılması, kullanıcıyı yaratıcılığa teşvik etmesi
– Evrensel tasarım ilkelerine uyması; yaşlı, engelli gibi kullanma açısından dezavantajlı kullanıcı grupları tarafından da erişilebilir olması ve kullanılabilmesi, bu amaçla tasarlanmış yeni özellikler içermesi
11. Endüstrinin gelişimine katkı
– Yöresel sanayinin gelişmesinde öncü rol oynaması
– Yeni endüstrilerin veya iş kollarının yaratılmasına olanak sağlaması; yeni bir endüstrinin/sektörün doğuşuna yol açması
12. Markaya ve iş ortamına katkı
– Markanın imajını güçlendirmesi: Ürün kimliğine sahip olması ve bu kimliği firma kimliği ile bütünleştirmesi
– Marka kimliği oluşturabilmesi: bir markaya veya marka ile ürünün entegrasyonuna ilişkin bütünsel bir tasarım dili sunması
– İhracat potansiyeli yaratması: Tasarımda getirdiği yenilikle yeni dış pazarlar yaratması
– Kolay depolanabilir ve nakledilebilir olması, bu amaçla geliştirilmiş yeni ve üstün tasarım özellikleri içermesi
– Trend belirleyici özellikler içermesi
13. Topluma ve kültüre katkı
– Kültürel içerik sunması: Türkiye’ye özgü tasarım kimliğinin oluşmasına katkıda bulunması, bu kimliğe değer katması
– Hedef kitlenin kültürel alışkanlıklarına duyarlı olması; ihraç ürünlerinde yabancı kültürlerin alışkanlıklarının doğru analiz edilip, bu doğrultuda tasarım yapılması
– Düşük gelir gruplarına yeni ve ekonomik olanaklar sunması

VII. Koleksiyona ürün kabul şartları
– Koleksiyon nesnesi koleksiyonun gelişimini ya da temasının desteklemiyorsa,
– Nesne onarılamayacak kadar zarar görmüşse ya da onarımı koleksiyona sağlayacağı faydadan çok bir maliyet getiriyorsa,
– Aynı kaynaktan gelmiş ve tamamıyla benzer çok sayıda nesne koleksiyon kapsamındaysa,
– Nesne ile ilgili yapılan araştırmalar sonucunda hiçbir kaynağa ulaşılamıyor ve dolayısıyla koleksiyonla ilişkilendirilemiyorsa,

– Nesnenin koleksiyona kabul ölçütlerinden hiçbiri ile bağlantısı ispatlanamıyorsa,
– Nesnenin kaynağı belli olmayan ya da şaibeli olan nesne koleksiyona alınamaz.
VIII. Edinme
– ETSM, koleksiyon geliştirme politikası olarak satın alma, hediye ve bağış kanallarını kullanmaktadır.
– Koleksiyona alınıp alınmayacağı belli olmayan ve üçüncü kişiler tarafından bağış, hediye, satış vb. değerlendirilmek üzere ETSM’ye verilen nesneler ile ilgili bir bağış formu düzenlenir.
– Her nesne kabul edilmeden önce danışma kurulu tarafından değerlendirilir.
– Kabul sırasında, nesneyi getiren tarafından imzalanmış bağış formunun kopyası, ETSM tarafından hazırlanmış nesnenin koleksiyona kabul edildiğini bildiren ve bağışçıya/vericiye teşekkür eden bir mektup hazırlanarak nesneyi getiren kişiye verilir.
– Eğer bağışçı / verici tarafından getirilen potansiyel koleksiyon malzemesi danışma kurulu tarafından değerlendirildikten sonra koleksiyona kabul edilmezse, niçin kabul edilmediğini açıklayan bir mektup ve teşekkür yazısıyla birlikte bağışçıya/vericiye iade edilir.
– Ödünç alınan malzemelerin her biri için geçici envanter formu düzenlenir.
– Ürünün kendisinin temin edilememesi durumunda, ürüne dair belgelerin aslı ya da basılı / dijital kopyaları temin edilir. Ürüne dair bir belge olmaması durumunda, belgeleme çalışması ETSM tarafından gerçekleştirilebilir. Oluşturulan belgeler, ürün sahibiyle de paylaşılır.
VII. Bağış
– Koleksiyona bağışlanan malzeme, ETSM koleksiyonunun bütününe katkı sağlayacak, değerlendirme şartlarına uygun ve koleksiyon kapsamında olmalıdır.
– ETSM tanım ve kavramlarının belirlediği, doğrudan ya da yakından ilişkili olmayan malzemeler koleksiyona dahil edilemez. Malzemeler, koleksiyona ürün kabul ölçütleri kapsamında değerlendirilerek kabul edilmektedir.
– Bağış yapılacak malzemenin birebir aynısı/aynıları mevcut ve koleksiyon bütünlüğü için yeterliyse kabul edilemez.
– Bağış yapılan malzemelerin koleksiyon geliştirme ilkelerine uygunluğuna, gerekli durumlarda ilgili uzmanlardan görüş alınarak karar verilir.
– ETSM, bağış yapılan malzemelerin koleksiyona eklenip eklenmeyeceği konusunda karar verme sorumluluğu ve yetkisine sahiptir.
– Bağış yapmak isteyen kişi / kurumlar, bağışlamak istedikleri malzemenin bilgilerini içeren belgeleri önceden ETSM’ye iletmelidir.
– Bağış yapan kişiler, yaptıkları bağışlarla ilgili sonradan herhangi bir hak ve istekte bulunamaz.

– Bağışı yapanın malzemenin tüm haklarından (bu haklar paylaşımlıysa, örneğin tasarımcı ve üretici/patent sahibi firma, tüm tarafların oluru alınır) feragat ettiği; malzemenin telif gerektiren ya da gerektirmeyen tüm kullanım alanlarında her seferinde ayrıca izin alınmaksızın kullanılabileceği; malzemenin bağışçı ya da mirasçıları tarafından geri alınamayacağı, bağış işlemi gerçekleştikten sonra üzerinde hak iddia edemeyeceği ve malzemenin gerekirse koleksiyondan çıkarılabileceği bilgilerini içerenbir sözleşme hazırlanır. Bu sözleşme, bağışçının kendisi ve/veya vasileri ile ETSM yetkilisi tarafından imzalanır.
– Koleksiyona dahil edilmeyen malzemeler, bağış yapan kişiye / kuruma iade edilir.
– Bağışlanan ürünle beraber, ürüne dair bilgi ve belgeler ETSM ile paylaşılmalıdır. Koleksiyona girecek ürünlerle ilgili aranan bilgi ve belgeler genel olarak şu şekilde sıralanabilir:
– Tasarımcı (Biyografi, görsel malzeme vb. kapsar)
– Marka (Tarihçesi, logo vb.)
– Model
– Yer Aldığı Etkinlikler (Katıldığı sergiler, yarışmalar vb.)
– Tip
– Ürün sınıfı
– Üretici
– Marka sahibi
– Üretim Yılı
– Dönem
– Ödülleri
– Fotoğrafçı
– Kaynak
– Tanım
– Malzeme / Teknik
– Boyutları
– Logonun / İşaretin / İmzanın Yeri
– Durumu
– Bedeli
– Görsel malzeme (Tasarım, üretim ve yöntem aşamaları ile üretici, firma vb. her türlü görseli kapsar.)

IX. Ödünç alma
– ETSM, geçici sergileri ya da belgeleme çalışması yapılması için koleksiyon malzemeleri ödünç alabilir.
– Ödünç alınan malzeme ile ilgili tüm ayrıntıların yer aldığı fotoğraf ve dokümanlar iki kopya halinde hazırlanır ve bir kopyası malzemenin ödünç alındığı kişiye / kuruma iletilir.
– Malzeme sahibi tarafından, ödünç alınan malzemeyle ilgili özel koruma koşulları belirtilmediyse ETSM bu şartların sağlanmasından sorumlu değildir.
– ETSM, ödünç aldığı malzeme kendisinde kaldığı sürece güvenliğinden ve sergileme sırasında meydana gelebilecek sorunlardan sorumludur.
– Ödünç alınan malzeme, ETSM koleksiyonundan sorumlu kişi tarafından resmi tutanak düzenlenerek teslim alınır.
– Malzemenin değeri ile bağlantılı olarak ETSM ya da malzeme sahibi kapsamlı sigorta isteyebilir, aksi halde ETSM sorumluluk kabul etmez.

X. Ödünç verme
– Ödünç verme işleminin temel şartı, nesnelerin güvenliği ve korunması için belirlenen şartların sağlanması ve ETSM sergilerinin ödünç verilme süresince sürdürülebilirliğinin sağlanmasıdır.
– ETSM koleksiyonuna ait bir nesne ile ilgili ödünç verme kararı ETSM yöneticisi tarafından verilir.
– ETSM koleksiyonuna ait bir nesneyi en çok altı ay süre ile ödünç verebilir. Bu süreyi aşan talepler ETSM komisyonunca değerlendirilerek gerçekleştirilebilir.
– Ödünç verme sırasında ETSM ile ödünç alan arasında, resmi protokol anlaşması yapılır.
– ETSM koleksiyonundan ödünç alınmış nesneler beyan edilenden başka bir yerde sergilenemez ya da başka bir yere taşınamaz. Olağanüstü durumlar dışında, ödünç verilen nesneler öNceden belirtilen sergileme alanı dışına çıkarılamaz.
– ETSM koleksiyonundan ödünç alınmış nesnelerin hareket ettirilmesi, temizlenmesi, sökülmesi, fotoğrafının çekilmesi ya da üzerinde özel araştırmalar yapılması izne tabidir.
– ETSM koleksiyonundan ödünç alınmış nesneler, ETSM’nin izni ve bilgisi olmadan fotoğraflanamaz, filme çekilemez, kopyalanamaz, televizyonda yayınlanamaz. Basın için ve reklam amaçlı olarak sergi genelinde görüntülenebilir.
– ETSM’ye ait koleksiyon nesnelerinin güvenlik, taşıma, sergileme ve depolama koşullarının sağlanmasından ödünç alınan tarih itibariyle ödünç alan kişi / kurum sorumludur. ETSM, ödünç işleminin gerçekleşmesinden önce, eğer gerekli görürse objenin ödünç verildiği kişinin / kurumun sağladığı koşulların yeterliğini görevli bir uzman göndererek denetleme hakkına sahiptir.
– ETSM, ödünç verdiği koleksiyon nesneleriyle ilgili sigorta isteme hakkına sahiptir.
– Ödünç verilen nesneler, ETSM koleksiyon sorumlusu tarafından nesne ile ilgili her türlü durum tespiti yapıldıktan ve raporla belgelendikten sonra, resmi bir tutanakla ödünç verilebilir. Aynı tutanak üzerinden durum tespiti yapılarak geri alınır.
– Ödünç alan kişi / kurum, şartnamede belirtilen yeterli çevresel koşulların sağlandığını ve devam ettirileceğini garanti etmek zorundadır.
– ETSM’nin kararlaştırılan ödünç işlemini her zaman geri çekme ya da iptal etme hakkı saklıdır.
– Ödünç verilen nesnelerle ilgili bir hırsızlık ya da hasar olması durumunda, derhal ETSM yönetimine haber verilmeli ve 48 saat içinde yazılı bir rapor gönderilmelidir.