Türkiye Mobilya Tasarımında Dönüm Noktası: Kare Metal – Galeri T Dönemi Mobilya Tasarımları

 

1953 yılında, bugün Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi adı altında eğitim vermeyi sürdüren Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde heykel bölümü içerisinde metal atölyesi kurulur.

Sadi Öziş ve İlhan Koman bu yeni atölyede başlayan çalışmalara çok ilgi duyarak, kısa zaman içerisinde kendi atölyelerini açmaya karar verirler ve 1955’te ilk olarak kendi metal heykel atölyelerini kurarlar.

İlk baslarda sadece metal heykel yapmak amacıyla kurulan bu atölye, o dönemdeki Türkiye’de heykele duyulan ilgisizlikten dolayı, sanatçıların kısa zaman içerisinde geçim derdi ile heykel çalışmalarının masraflarını da karşılayabilecekleri bir ek gelir arayışına girmelerine sebep olur.

Sanatçılar, kendi tasarım güçlerini ve sanatçı kişiliklerini de gösterebilecekleri metal heykel- mobilya üretimine bu noktada başlayarak, Türkiye tarihinde de bir kilometre tası olan ilk Türkiye’nin ilk metal mobilya üretimine adım atmış olurlar.

Bugün için bile çok avangart olan bu mobilyalar, kısa zaman içerisinde dönemin bir çok ünlü mimar, dekoratör ve is adamının ilgisini çeker ve Öziş ve Koman’a yapılan siparişler bir anda artar.

Bu dönemde, Sadi Öziş ve İlhan Koman, Öziş’in babası Tevfik Bey ve iş adamı arkadaşları Mazhar Süleymangil’in de maddi desteği ile 1956’da Kare Metal’i kurarak çalışmalarına devam ederler.

1957’de arkadaşları ve meslektaşları Sadi Çalık’ın da aralarına katılmasıyla, yoğun bir şekilde çalışmalarını sürdüren üç sanatçı, o dönemdeki yokluk içerisinde, kümes teli, fındık eleği, su borusu gibi farklı amaçlarla üretilmiş malzemelerle nasıl mobilya yapacaklarının araştırmasına girmişler. Malzeme teminindeki zorlukları yenmek adına, o dönemde boru imalatına başlamış olan ve bugün Borusan’ın kurucusu olan arkadaşları Asım Kocabıyık’tan destek almışlardır.

Bu şekilde büyük zorluklar içerisinde sürdürülen çalışmalar, yurtdışında da ilgi görmüş ve 1958’de Knoll International, Öziş ile temasa geçerek kendisini bir görüşme yapmak için Paris’e davet etmiştir. Paris’te yapılan görüşmeler sonucunda, firma Öziş’i, kısa zaman içinde mobilyaların patentleri ve örnekleri ile Amerika’ya davet etmiş, ancak dönemin Türkiye’deki imkansızlıkları sebebiyle bu görüşmeler Amerika’ya taşınamamıştır.

1958’de İlhan Koman, Brüksel fuarına katılması ile Kare Metal atölyesinden ayrılmıs, Çalık ve Öziş çalışmalarını beraber sürdürmeye devam etmişlerdir. Fakat, 1958’in sonlarında Çalık’ında Kare Metal’den ayrılması ile Öziş çalışmalarını tek başına sürdürmeye devam etmiştir.

1962’e kadar çalışmalarını bu şekilde sürdüren Sadi Öziş, bu tarihte Kare Metal’den ayrı olarak Gevher Bozkurt ile Galeri-T adlı dekorasyon ofisini kurmuş, ve Koçlar, Sürenler gibi iş dünyasının belli başlı birçok köklü ailesinin dekorasyon işlerini, Kare Metal’de üretilen mobilyalar ile döşeyecek şekilde üstlenmiştir.

1966 yılına kadar bu şekilde çalışmalarını sürdüren Öziş, bu tarihte iki firmayı da kapatarak bir dönem için Paris’e giderek mobilya çalışmalarına son vermiştir. Öziş’in Kare Metal ve Galeri- T de yapılmış orijinal çalışmalarının bir kısmı halen bazı özel koleksiyonlarda ve Öziş’in kendi koleksiyonunda bulunmaktadır. Bunun dışında Öziş’in kendi tasarımlarından oluşan bir fotoğraf albümü de kendi koleksiyonunda bulunmaktadır.

Neptün Öziş